Menu
FacebookTwitterLinkedInRSS Feed

Ötegezegen Gözlem Yöntemleri

Gezegenler parıldamazlar, yıldızlardan aldıkları ışığı çok fazla yansıtmazlar bu nedenle onları doğrudan gözlemlemek pek olası değildir. Gezegenler her ne kadar bizim gözümüzden kaçabilseler de çevresinde dolandıkları yıldızlardan saklanamazlar. Doğrudan görüntüleme dışında onları tespit edebileceğimiz dolaylı yöntemler vardır: Dikine hız yöntemi, geçiş yöntemi, astrometri, pulsar zamanlaması yöntemi ve çekimsel mercek etkisi.

İlk olarak en çok ötegezegen keşfinin yapıldığı dikine hız yöntemi ile başlayalım. Bir yıldızın yörüngesinde dolanan gezegenen yıldızına çekim kuvveti uygular ve bu nedenle yıldız yalpalanır. Bu yalpalama sırasında yıldız gözlemciye doğru yaklaşırken, Dünya’ya doğru gelen ışık dalgaları sıkışır yani maviye kayar, yıldız gözlemciden uzaklaşırken, Dünya’ya doğru gelen ışık dalgaları gerilir yani kırmızıya kayar. Bu olay Doppler etkisi olarak bilinir. Tren gözlemciye yaklaşırken ve uzaklaşırken gözlemcinin duyduğu ses dalgalarındaki değişim de Doppler etkisi olarak adlandırılır. Gözlenen yıldızdan gelen ışık dalgalarındaki değişimden yıldızın ileri geri hareket yaptığı tespit edilebilir, bu değişim incelenerek gezegenin kütlesi tespit edilebilir. Dikine hızlardaki bu değişimi gözlemek yerine doğrudan yıldızın gökyüzünde yaptığı bu yalpalama hareketini gözlemek de mümkün olabilir. Ancak çok uzun yıllar gözlem yapmayı gerektirebilir. Bu yönteme de astronometri yöntemi denir. Bu iki yöntemi kullanarak bulunan toplam gezegen sayısı 499 tanedir.

Diğer bir yöntem ise geçiş yöntemidir. Geçiş yönteminde gözlenen olay bir ötegezegenin yıldızının önünden geçmesi sonucu meydana gelen tutulma olayı sonucu yıldızdan gelen ışık miktarında bir miktar düşüş olmasıdır. Gelen ışıktaki değişimin miktarından gezegen ve yıldızın boyutları tespit edilebilir. 30 Nisan 2011 tarihi itibariyle bu yöntemle bulunmuş olan ötegezegen sayısı 128 tanedir.

Pulsar zamanlaması yöntemi düzenli olarak radyo dalgaları gönderen pulsarların gönderdikleri dalgalardaki düzensizliklerden hareketle ötegezegenlerin bulunmasını sağlayan bir yöntemdir ve bu yöntemle bulunan ötegezegen sayısı 11 Mart 2011 tarihi itibariyle 12 tanedir.

Çekimsel mercek etkisinde de yıldızdan gelen ışıktaki parlaklık değişimi incelenir. Geçiş yönteminden farkı, gezegenin yıldızın önünden geçmesine gerek kalmamasıdır. Eğer yıldız ışığının parlaklığında uzun bir dönem için bir artış veya azalış söz konusu ise ve bu düzenli olarak tekrarlanıyorsa yıldıza ait bir gezegen vardır denebilir. 5 Şubat 2011 tarihi itibariyle bu yöntemle bulunan ötegezegen sayısı 12 tanedir.

Doğrudan görüntülenerek tespit edilen ötegezegenler ise 8 Mart 2011 tarihi itibariyle 21 tanedir. Keşfedilen ötegezegenlerle ilgili güncel bilgiye ulaşmak için: bkz. exoplanet.eu .

back to top

Astronomİ ve Uzay Bİlİmlerİ Ders Kitabı

Voyager, Galaksİ notları

Hubble, Galaksİ Notları

Yeni teleskobum ve Ay

AY-Orion80DGökyüzü fotoğrafçılarının önerisi üzerine uzun odak uzaklığına sahip bir Canon merceği alacağıma çok daha ucuza 600 mm odak uzaklığına sahip 80 mm çaplı mercekli bir teleskop aldım. Marka modeli Orion 80D. Üç ayağın üzerinde zor durduğu için daha önce aldığım Orion 2M kundağının üzerine yerleştirdim ve o gün dolunaydı ben de denemek için Ay'ı çektim. 26 Şubat tarihinde Saklıkent'de çekilmiştir. ISO 100 ve poz süresi 1/320. Görüntü kırpılmıştır. (19 Mart 2013)

TÜRKİYE İLLERİNİN ENLEM VE BOYLAMLARI

E N
Adana 35:18 37:01
Adıyaman 38:17 37:46
Afyon 30:33 38:45
Ağrı 43:03 39:44
Aksaray 34:03 38:23
Akyarlar 27:17 37:00
Amasya 35:51 40:39
Ankara 32:52 39:56
Antakya 36:07 36:14
Antalya 30:42 36:53
Artvin 41:49 41:11
Aydın 27:51 37:51
Ardahan 42:41 41:07
Balıkesir 27:53 39:39
Batman 41:07 37:52
Bayburt 40:15 40:16
Bilecik 29:59 40:09
Bursa 29:04 40:11
Bingöl 40:29 38:53
Bitlis 42:06 38:22
Bolu 31:37 40:44
Burdur 30:17 37:43
Bartın 32:21 41:38
Çanakkale 26:24 40:09
Çankırı 33:37 40:36
Çorum 38:27 39:14
Denizli 29:06 37:46
Diyarbakır 40:14 37:55
Edirne 26:34 41:40
Elazığ 39:14 38:41
Erzincan 39:29 39:44
Erzurum 41:17 39:55
Eskişehir 30:32 39:46
Gaziantep 37:22 37:05
Giresun 38:24 40:55
Gümüşhane 39:29 40:27
Hakkari 43:45 37:34

Hatay
(Dörtyol)

36:12 36:52
Iğdır 44:02 39:55
Isparta 30:33 37:46
İçel
(Mersin)
34:38 36:48
İstanbul 28:58 41:01
İzmir 27:09 38:25
Karaman 33:14 37:11
Kars 43:05 40:36
Kastamonu 33:47 41:22
Kayseri 35:30 38:43
Kırıkkale 33:31 39:50
Kırklareli 27:12 41:44
Kırşehir 34:10 39:09
Kocaeli
(İzmit)
29:55 40:46
Konya 32:31 37:52
Kütahya 29:59 39:25
Karabük 32:37 41:12
Kilis 37:05 36:44
Malatya 38:19 38:21
Manisa 27:26 38:36
Maraş 36:55 37:36
Mardin 40:44 37:18
Muğla 38:22 37:12
Muş 41:30 38:44
Nevşehir 34:43 38:38
Niğde 34:42 37:59
Ordu 37:53 41:00
Osmaniye 36:14 37:05
Rize 40:31 41:02
Sakarya
(Adapazarı)
30:24 40:46
Samsun 36:20 41:17
Siirt 41:57 37:56
Sinop 35:09 42:01
Sivas 37:02 39:45
Tekirdağ 27:31 40:59
Tokat 36:43 40:19
Trabzon 39:43 41:00
Tunceli 39:32 39:07
Urfa 38:46 37:08
Uşak 29:25 38:41
Van 43:20 38:28
Yozgat 34:48 39:50
Yalova 29:15 40:39
Zonguldak 31:49 41:27