Menu
FacebookTwitterLinkedInRSS Feed

Uçan Gökadalar

Ucan-gokadalar

Sizlere çok önceleri uçan yıldızları anlatmıştım. Bu konuyu daha iyi anlayabilmek için doğal olarak yıldızların hızlarının nasıl ölçüldüğünü birinci yazımda (http://goo.gl/EWn7nw), hemen bundan sonra yazdığım yazıda (http://goo.gl/7cA4c3) ise yüksek uzay hızına sahip yıldızların türlerinden söz etmiştim. Son bir yazımda da (http://goo.gl/ByS9cz) Samanyolu gökadasından atılan yıldızları anlatmıştım. İngilizcede bunlara runaway stars diyorlar yani firari yıldızlar. Şimdi uçan yıldızlar dediğim bu konu gökbilimin çok eski bilinen bir konusudur. İlginç olan ise şimdi bilim insanları firari gökadalar buluyorlar. Bir cismin hızı eğer kaçış hızından daha büyükse ona firari diyoruz. İşte bir yıldızın uzaydaki hızı saatde 1.8 milyon km ise, bir gökadanın uzay hızı saatde 10.8 milyon km ise bunlar firari sınıfına giriyorlar.

Bir grup araştırmacı yoğun ovaller (compact ellipticals) adı verilen yeni bir tür gökadaları çalışıyorlardı. Bu tür gökadalar çok az sayıda yıldızdan oluşmuş, yoğun ama küçüklerdi. Bir yıldız kümesinden büyük ama normal bir gökadadan çok çok küçükler. Çapları sadece birkaç yüz IY büyüklüğünde, Samanyolunun 100 000 IY büyüklüğünü göz önüne aldığınızda yoğun ovallerin ne kadar küçük olduğu anlaşılır. Bunların kütleleri de Samanyolu'ndan 1000 kez daha azdır. Bu çalışmaya başlamadan önce 30 tane yoğun oval biliniyordu. Fakat daha sanra SDSS ve GALEX verilerini çalışarak bu tür cisimlerden 200 tane daha buldular. Bu tür küçük gökadalar genellikle büyük bir gökadanın uydusu olarak veya gökada kümeleri içinde bulunurlar. Fakat yeni bulunan 200 tanesinden 11 tanesinin izole olduğunu yani ne bir gökadanın uydusu ne de bir kümenin içinde yer almıyorlardı. Üstelik küme içindeki ovallere göre uzay hızları çok yüksekti.

Koşan yıldızları açıklamak için kullanılan modeli önerdiler, tipik bir üç cisim problemi sonucunda meydana gelen olay sonucu bu yoğun oval gökada büyük kütleli bir gökadanın uydusu iken, sisteme yaklaşan ikinci bir büyük kütleli gökadanın etkisi ile minicik gökada uzaya fırlatılıyordu. Temsili resimde bu olayın nasıl meydana geldiği anlatılmaktadır. Sevgilerimle...

yukarı çık