Menu
FacebookTwitterLinkedInRSS Feed
Gezegenlerin Uzaklıkları ve Titius-Bode Yasası Gezegenlerin Uzaklıkları ve Titius-Bode Yasası

Gezegenlerin Uzaklıkları ve Titius-Bode Yasası

İlk kez 1715 yılında David Gregory yazmışsa da bu yasa Titius-Bode yasası olarak bilinir. 1766 yılında çevirdiği bir astronomi kitabına Johann Daniel Titius bu yasayı eklemiş yapıtına. 1772 yılında ise henüz 25 yaşında olan Johann Elert Bode kitabında dipnot olarak belirtmiş ama Titius'a referans vermemiş. Yasa yayınlandığında o zamana kadar bilinen tüm gezegenlerin güneşe olan uzaklığını yer uzaklığı cinsinden (gök birimi) yeter derecede doğru olarak veriyordu.

Yasa çok basit, ilokul öğrencileri dahi bu basit matematik hesabı yapabilirler. Önce bir matematik dizi yazılıyor, sıfır ve üçle başlayan, dizinin bundan sonraki terimleri bir öncekinin iki katı olarak yazılıyor, yani 6, 12, 24, 48, 96 ilah. Daha sonra dizinin tüm elemanları 4 ile toplanıp, 10'a bölünüyor. Aşağıda bir çizelge yapmaya çalışalım.

Titius-Bode-Yasasi-2

Bu çizelgeden görüldüğü gibi bilinen tüm gezegenlerin uzaklığını veriyor yasa ama dördüncü ile beşinci gezegen arasında bir boşluk var, 2.8 GB uzaklıkta bilinen hiç bir gezegen yok. 1781 yılında Uranüs bulunduğunda onun da yasaya az çok uyduğu görülüyor. Yasanın beklediği 19.6 gök birimi iken gezegenin gerçek uzaklığı 19.2, sadece 0.4 GB hatalı.

Titius-Bode-Yasasi-3

Ama tüm gözlemcilerin merakı 2.8 GB uzaklığında ki gezegen nerede? O zamanın gözlemcileri başlıyorlar aramaya. İlk kez 1 Ocak 1801 tarihinde italya Giuseppe Piazzi Ceres'i buluyor. Onbeş ay sonra Olbers aynı bölgede Pallas'ı keşfediyor. 1804 ve 1807 yıllarında Juno ve Vesta keşfediliyor. 1802 yılında William Herschel diski gözükmeyen ama hareketinden dolayı gezegen olduğu bilinen bu gökcisimlerinin yeni bir sınıf oluşturduğunu öneriyor ve bu cisimlere yıldıza benzer anlamında "Asteroid" adını veriyor. Bugün bu bölgede bulunan asteroidlerin sayısı 400 000'e yaklaşmıştır.

Titius-Bode-Yasasi-4

Bir gök biriminin değeri 150 milyon kilometre olduğuna göre artık tüm gezegenlerin uzaklıklarını bulabiliriz. Bu çizelgeye Uranüs, Neptün ve gezegenlikten attığımız Pluto'yu koymak ev ödeviniz olsun. Pluto uzaklığının yasaya uyup uymadığını denetlerseniz ilginç bir sonuca varacaksınız. Unutmayın Neptün ve Pluto'nun gerçek uzaklıkları sırasıyla 30. 06 ve 39.44 GB'dir. Bu yasayı gezegenlerin uydularına uygularsanız acaba ne bulursunuz? İkinci ev ödevi. Güneş sistemi dışında bir çok gezegen sistemleri bulundu, altı, yedi gezegenli yıldızlar var, onlara uygulasak acaba yasa geçerli midir? Üçüncü ev ödevi.

yukarı çık