Menu
FacebookTwitterLinkedInRSS Feed
Yeni Bir Supernova Yeni Bir Supernova

Yeni Bir Supernova

Astrofiziğin çok önemli bir konusudur süpernovalar, o nedenle çeşitli gözlemevleri yeni oluşan bir süpernovayı hemen bulabilmek için bir çok teleskopları sadece bu iş için kullanırlar. Robotik bu teleskoplar akşamdan sabaha gökadaları dolaşır, yeni bir süpernova var mı diye araştırırlar. Eskiden amatör süpernova avcıları vardı, gökadalara bakar, görünüşünü ve içindeki yıldızları beyinlerine yazar, ertesi gün baktığında orada yeni bir yıldız parlamışsa hemen bilim dünyasına duyururdu.

Yeni-Supernova-2

Kalın çizgiler ile gösterilen yıldız bizden 32 miyon ışık yılı uzaklıkta bulunan M74 gökadasında son 11 yılda patlayan üçüncü supernova. Biz yeni gördük ama olay 32 milyon yıl önce meydana geldi, unutmayın.

Bugün ise robotik teleskoplar görüntüyü alıyor, bir gün önceki görüntü ile karşılaştırıyor ve süpernova varsa bilgisayar buluyor ve gökbilimciye bir mesaj atıyor, bak şu gökada da bir süpernova var, gel de incele diye. ABD'nde Kaliforniya'da bulunan Lick Gizlemevindeki 74 cm çapa sahip otomatik teleskop da aynen böyle çalışıyor. İşte bu teleskop (pardon bilgisayar) 25 Temmuz tarihinde M74 gökadasında yeni bir süpernova buldu.

Yeni-Supernova-3

M74 gökadası bize yüzü dönük sarmal kollara sahip bir yıldızlar topluluğudur. Yaklaşık 100 milyar yıldız barındırır. Sarmal kollarında bol miktarda yıldız kümeleri ve hidrojen bulutları vardır.

Son 11 yılda patlayan üçüncü süpernovayı barındırması yüzünden bu gökadayı astrofizikçiler çok seviyor, çünkü çok verimli bir gökada. Düşünebiliyor musunuz bizim içinde bulunduğumuz Samanyolu gökadasında 1604 yılından bu yana bir tek süpernova patlamadı. Daha önce oluşmuş süpernova kalıntılarından Samanyolu gökadasında her yüzyılda sadece üç patlama olduğu istatistik olarak bulunmuş olmasına karşın dört asırdır bir tane bile yok ortada.

Yeni-Supernova-4

Bizim Samanyolu gökadası ile karşılaştırdığımızda M74 çok daha küçük bir gökadadır. 100 000 IY çapına karşılık M74 sadece 30 000 IY çapındadır. Samanyolu'nda M74'e göre 4 kat daha fazla yıldız vardır.

M74'de patlayan süpernovanın en az 8 güneş kütlesinde olduğu ve birkaç milyon yıl içinde çekirdeğinde yakacak yakıtı kalmadığında yıldızın dengesi bozulur ve çekim kuvveti nedeniyle hızla çöker. Çekimsel potansiyel enerjinin salınması ile meydana gelen şok dalgaları yıldızın üst katmanlarını saniyede 70 000 km (saatde 252 milyon km) hızla uzaya atar. Bir supernova patlaması sırasında ortaya çıkan enerji, güneşimizin 10 milyar yılda ürettiği enerjiye eşittir.

Yeni-Supernova-5

M74'ün gökyüzündeki konumunu görüyorsunuz. Eta Psc yıldızından 1.5 derece uzaklıkta ve onun kuzey doğusundadır. Bu gökyüzünü geceyarısından sonra ülkemizden görebilirsiniz.

Bu patlama sırasında bol miktarda ağır elementler uzaya saçılır ve yıldızlararası ortam bu tür elementler açısından zenginleşir. Ayrıca ortaya çıkan şok dalgaları durağan olan molekül bulutlarını harekete geçirerek yeni yıldızların oluşmasına neden olur. M74'de bulunan süpernova ortada hiç görülmezken birden bire 12.4 kadir parlaklığına erişmiştir. O nedenle çok küçük teleskoplar ile de milyarlarca ışık yılı uzaktaki gökadalarda oluşan süpernovaları gözlemek mümkündür.

Yeni-Supernova-6

Bu gökyüzü haritası sadece yarım derece büyüklüğündedir ve M74'ün ayrıntılarını gösterir. Gökadanın çapının yarısında bir yerde süpernova patlamıştır

yukarı çık